رئیس دانشگاه:
فراتر از آمارهای جمعیتی؛ جوانی جمعیت و آینده پیوندهای اجتماعی
موضوع جوانی جمعیت امروز تنها یک سیاست ملی نیست؛ بلکه نگرانیای واقعی برای آینده اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کشور به شمار میرود. روندی که طی سه دهه اخیر، خانواده ایرانی را از بیش از پنج عضو به حدود سه عضو رسانده است، نشانهای از تغییرات عمیق در سبک زندگی و الگوهای حمایتی جامعه است.
دانشگاههای علوم پزشکی بهعنوان متولیان اجرا و هماهنگی برنامههای حوزه سلامت، نقشی فراتر از ارائه خدمات درمانی دارند. آنها بخشی از ساختار اجتماعی جوامع هستند و در کنار وظایف آموزشی و پژوهشی، نسبت به تغییرات جمعیتی در ساختار و ترکیب جمعیت حساسیت ویژهای دارند. دانشگاه علوم پزشکی کاشان نیز از این قاعده مستثنی نیست و خود را یکی از بازیگران اصلی در مسیر تحقق اهداف قانون «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» میداند.
منطقه کاشان و ضرورت یک بازاندیشی جمعیتی
در دو سال اخیر، نرخ باروری در منطقه کاشان به زیر ۱.۵ فرزند برای هر مادر در سن باروری رسیده است؛ نرخی که بهمراتب کمتر از حد لازم برای تثبیت جمعیت است. این فاصله، هرچند در ظاهر تنها یک عدد به نظر میرسد، اما پیامدهای قابلتوجهی به دنبال دارد، از جمله: کاهش تدریجی نیروی انسانی جوان در صنایع و مراکز تولیدی کمبود نیروهای متخصص در کلیه بخشهای دولتی و خصوصی کمرنگ شدن شبکههای خانوادگی و حمایتهای عاطفی کاهش نشاط اجتماعی و احساس تعلق در نسل آینده و سایر پیامدهای اجتماعی و اقتصادی کاشان شهری صنعتی و دانشگاهی است و آینده آن بدون حضور نیروی جوان و خانوادههای پویا، با چالشهای جدی روبهرو خواهد شد.
اقدامات دانشگاه علوم پزشکی کاشان
دانشگاه علوم پزشکی کاشان با همکاری سایر نهادها، مجموعهای از اقدامات را در سالهای اخیر دنبال کرده است که اهم آنها عبارتاند از:
ارائه و توسعه خدمات درمان ناباروری:
مراکز مجهز درمان ناباروری در منطقه کاشان فعال شدهاند و زوجها میتوانند با هزینه کمتر و پوشش بیمهای مناسب از این خدمات بهرهمند شوند. در حال حاضر، دانشگاه دارای یک مرکز سطح دو و یک مرکز سطح سه برای ارائه خدمات تخصصی ناباروری به زوجهای واجد شرایط با پوشش بیمهای ۹۰ درصدی است.
ارائه فعال و رایگان مراقبتهای مادران باردار و کودکان در مراکز خدمات جامع سلامت.
مشاوره و گفتوگو با خانوادهها:
در مراکز خدمات جامع سلامت، کارشناسان و مراقبان بهداشت با خانوادهها درباره سلامت باروری و فرزندآوری گفتوگو میکنند. در حال حاضر، در شهرستانهای کاشان و آران و بیدگل دو مرکز «نَفَس» مشغول ارائه مشاورهها و اقدامات حمایتی به مادران باردار مراجعهکننده هستند.
حمایت از کارکنان دانشگاه:
برای کارکنانی که دارای سه فرزند و بیشتر هستند، تسهیلاتی در نظر گرفته شده تا تصمیمگیری درباره فرزندآوری با آرامش بیشتری انجام شود.
همکاری بینبخشی:
حمایت از جوانی جمعیت موضوعی فرادستگاهی است و بدون همراهی ادارات، سازمانها، بخش خصوصی و مردم، دستیابی به نرخ هدف امکانپذیر نخواهد بود.
فراتر از آمار؛ مسئله آینده روابط اجتماعی کوچک شدن خانوادهها تنها یک تحول جمعیتی نیست، بلکه تغییری عمیق در ساختار روابط انسانی به شمار میرود. زمانی که خانوادهها تنها یک یا دو فرزند دارند، نسلهای بعد با تعداد بسیار کمتری از بستگان، شبکههای حمایتی و تجربههای خانوادگی رشد میکنند. این مسئله بهتدریج بر احساس تنهایی، میزان حمایتهای عاطفی و حتی سرمایه اجتماعی جامعه تأثیر میگذارد. آیندهای با خانوادههای کوچکتر، آیندهای با پیوندهای کمرنگتر و روابط محدودتر خواهد بود.
سخن پایانی
در باور من، خانواده کامل زمانی معنا پیدا میکند که فرزندان تنها نباشند و خواهر و برادر داشته باشند. داشتن خواهر و برادر صرفاً یک موضوع احساسی نیست، بلکه پشتوانهای برای تمام سالهای زندگی انسان است. با کوچک شدن خانوادهها، نسلهای آینده دیگر عمو، عمه، دایی و خاله و حتی نسلهای بعد از آن را نخواهند داشت و شادابی و رفتوآمدهای خانوادگی که نسلهای پیشین تجربه میکردند، بهتدریج کمرنگ خواهد شد. فرزند بیشتر یعنی پیوند بیشتر، همدلی بیشتر و پشتوانهای که تا پایان عمر همراه انسان میماند. اگر امروز برای جوانی جمعیت تصمیم نگیریم، فردا ممکن است چیزهایی را از دست بدهیم که بازسازی آنها دیگر ممکن نباشد.
نظر دهید