دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کاشان

5:18:51 AM 1398 / 05 / 01
 

رمضان در فرهنگ مردم کاشان

رمضان ماهی است که در هر شهر و دیاری برای خود آداب و رسومخاصی دارد. از آن جمله در کاشان بعضی مراسم وجود دارد که شاید در کمتر شهری چنینمراسمی یافت شود.

 کلوخ اندازی

قبل از شروع ماه مبارک رمضان خاصه پنجشنبه و جمعه نزدیک این ماهمردم به گردش و مسافرت می روند و به تفرج و تفریح می پردازند. این روزها را روزهایکلوخ اندازی نامیده اند.

 هدیه رمضان

یکی از رسم ها و سنتهای پسندیده هدیه ایست که از طرف بزرگترخانواده به فردی که برای اولین بار روزه می گیرد، اهدا می شود. هنگام افطار روزه دار تا هدیه خود را از بزرگتر نگیرد روزه خود را باز نمی کند و بعد از گرفتن هدیه دست و صورت بزرگتر خانواده را می بوسد و بزرگتر برای او دعا می کند.

 روزه واکنی

رسم است در شب دوم ماه رمضان از طرف خانواده عروس؛ داماد وخانواده داماد را به افطاری دعوت می کنند. در این مهمانی از طرف داماد هدیه ای بهعروس خانم می دهند و پس از دریافت هدیه عروس خانم روزه خود را افطار می کنند. همچنین از طرف خانواده عروس نیز هدیه ای به داماد داده می شود. این رسم و مهمانی راروزه واکنی می گویند.
همچنین بعضی خانواده ها شب نیمه رمضان را نیز چنین رسمیاست که از طرف داماد هدیه ای برای عروس می برند که به شب نیمه معروف است.

 آشتی کنان

رمضان ماهی است که در هر شهر و دیاری برای خود آداب و رسوم خاصیدارد. از آن جمله در کاشان بعضی مراسم وجود دارد که شاید در کمتر شهری چنین مراسمییافت شود.

 کلوخ اندازی

قبل از شروع ماه مبارک رمضان خاصه پنجشنبه و جمعه نزدیک این ماهمردم به گردش و مسافرت می روند و به تفرج و تفریح می پردازند. این روزها را روزهایکلوخ اندازی نامیده اند.

هدیه رمضان

یکی از رسمها و سنتهای پسندیده هدیه ایست که از طرف بزرگترخانواده به فردی که برای اولین بار روزه می گیرد، اهدا می شود. هنگام افطار روزهدار تا هدیه خود را از بزرگتر نگیرد روزه خود را باز نمی کند و بعد از گرفتن هدیهدست و صورت بزرگتر خانواده را می بوسد و بزرگتر برای او دعا می کند.

 روزه واکنی

رسم است در شب دوم ماه رمضان از طرف خانواده عروس؛ داماد وخانواده داماد را به افطاری دعوت می کنند. در این مهمانی از طرف داماد هدیه ای بهعروس خانم می دهند و پس از دریافت هدیه عروس خانم روزه خود را افطار می کنند. همچنین از طرف خانواده عروس نیز هدیه ای به داماد داده می شود. این رسم و مهمانی راروزه واکنی می گویند.
همچنین بعضی خانواده ها شب نیمه رمضان را نیز چنین رسمیاست که از طرف داماد هدیه ای برای عروس می برند که به شب نیمه معروف است.

 آشتی کنان

از کارهای خوب و پسندیده در ماه رمضان آشتی کنان و حلالیتطلبیدن است. بسیاری افراد که از هم کدورت و ناراحتی داشته اند با دیدن یکدیگر ازهمدیگر حلالیت می طلبند. همچنین بزرگتر خانواده و یا بزرگتر محله با دادن مهمانی ودعوت از کسانیکه در فامیل و بستگان با یکدیگر قهر هستند آنها را آشتی می دهند و باروبوسی از یکدیگر حلالیت طلبیده و شادمانی را به جمع خود اضافه می نمایند.

 آش نذری

افراد بسیاری نذر می کنند در روز 21 ماه مبارک رمضان برای افطارآش رشته پخته و درب منازل همسایگان و آشنایان بدهند در پای دیگ آش نیز افراد زیارتامیرالمومنین(ع) یا زیارت عاشورا و ... را می خوانند آنگاه درب دیگ را برای مدتی میگذارند و آتش آن را نیز خاموش می کنند و اعتقاد بر آن است که مولی علی (ع) خود نظربه آش می افکند.

حلوای نذری

خانواده های بسیاری در شبهای23 و 27 ماه رمضان حلوای نذری می پزند و درب منازل هنگام افطار پخش می کنند، به ایناعتقاد که شب بیست و سوم چون شب ختم امام علی(ع) و شب بیست و هفتم شب هفتم آنمولاست حلوا می دهند.

رسم هوم بابایی

یکی از رسمهای قابل توجه که از قدیم در ماه مبارک رمضان درکاشان برگزار می شده رسم «هوم بابایی» است. این رسم قدیمی توسط بچه ها و جوانها ازشب اول ماه رمضان آغاز و تا شب پانزدهم که مردم کاشان به آن «شب نیمه» می گویندادامه دارد. تعداد هر دسته ای که هوم بابایی می روند چهار تا بیست نفر و گاهی بیشتراست و هر محله برای خود دسته ای دارد. این عده بنا به قول و قراری که بین خودشان میگذارند بعد از افطار در محل معینی جمع می شوند و از بین خود یک صندوق دار و یکمیدان دار انتخاب می کنند. وظیفه صندوق دار جمع آوری پول یا خوراکیهایی مثل برگهزردآلو، برگه قیصی، جوزقند، کلوچه، خرما، گردو و بادام است. میدان دار هم باید خوشصدا باشد و وظیفه اش خواندن آیات هوم بابایی است.

بقیه جوانها و بچه ها هم بایدهمصدا جواب میدان دار را بدهند.

پس از انتخاب صندوق دار و میدان دار بچه ها سهصلوات بلند می فرستند تا اگر از افراد گروه کسی جا مانده باشد، حاضر شود. پس ازاینکه همه جمع شدند از اولین خانه هوم بابایی را آغاز می کنند. در خانه را می کوبندو پس از شنیدن جواب، میدان دار شروع به خواندن می کند و بقیه جواب می دهند:

 میدان دار:امشب، شبِ نیمه است که ما میهمانیم

بچه ها:هومبابا، هوم بابا

میدان دار:از ما حرجی نیست که ما طفلانیم

بچه ها:هوم بابا،هوم بابا

میدان دار:بشقاب را پر از کلوچه و حلوا کن

بچه ها:هوم بابا،هوم بابا

میدان دار:بردار و بیار به دامن ماها کن

بچه ها:هوم بابا،هوم بابا

بعد از خواندن این اشعار میدان دار شروع می کند به دعا کردن بهصاحب خانه و بچه ها آمین می گویند:

میدان دار:حق عمرش بده

 بچه ها:آمین

میدان دار:میداندار:برکتش بده

بچه ها:آمین

میدان دار:سروریش بده

بچه ها:آمین

میداندار:تاج سرش بده

 بچه ها:آمین